آیا تا به حال از خودتان پرسیدهاید چرا به این آدمی که امروز هستید تبدیل شدهاید؟
چرا یک نفر درمانگر میشود، دیگری پزشک، معلم، هنرمند یا کارآفرین؟
چرا بعضی از انتخابهای ما آنقدر آشنا به نظر میرسند، انگار پیش از آنکه خودمان انتخابشان کنیم، جایی در زندگیمان برایشان آماده شده بوده است؟
از نگاه رویکرد سیستمی، انسان را نمیتوان جدا از خانواده، تاریخ، روابط و نسلی که در آن رشد کرده است فهمید.
ما فقط داستان زندگی خودمان نیستیم؛
ما بخشی از یک داستان بزرگتر هستیم.
🎥 ویدئوی «کشف واقعیتهای تاریخی از نگاه سیستمی»
در این ویدئو، دکتر اسماعیل موسوی از تجربه شخصی خود و مسیر درمانگر شدنش میگوید و به این پرسش میپردازد که خانواده، نیاکان و تجربههای دوران کودکی چگونه میتوانند بر انتخابها، مسیر زندگی و حتی شغل آینده ما تأثیر بگذارند.
ما از کجا میآییم؟
وقتی درباره زندگی یک انسان صحبت میکنیم، معمولاً از نقطه تولد او شروع میکنیم.
اما نگاه سیستمی سؤال را کمی عقبتر میبرد:
پیش از تولد من، چه اتفاقهایی در خانوادهام رخ داده است؟
چه کسانی در خانواده من زندگی کردهاند؟
چه تجربههایی داشتهاند؟
چه فقدانهایی را پشت سر گذاشتهاند؟
چه ترسهایی در نسلهای قبل وجود داشته است؟
چه ارزشها و باورهایی نسل به نسل منتقل شدهاند؟
و چه نقشهایی در خانواده برای فرزندان تعریف شده است؟
خانواده فقط مجموعهای از افرادی نیست که با یکدیگر زندگی میکنند. خانواده یک سیستم زنده و پویا است؛ سیستمی که تجربههای گذشته، روابط امروز و حتی تصویری که اعضای آن از آینده دارند، به یکدیگر متصل میشوند.
به همین دلیل، برای فهم رفتار امروز یک انسان، گاهی لازم است به داستان دیروز خانواده او نگاه کنیم.
گذشته تمام نمیشود؛ در رابطهها ادامه پیدا میکند
یکی از مفاهیم مهم در خانوادهدرمانی سیستمی این است که رفتار انسان در خلأ اتفاق نمیافتد.
ما در ارتباط با دیگران شکل میگیریم.
نحوه ارتباط والدین با یکدیگر، رابطه آنها با فرزندان، جایگاه هر فرزند در خانواده، تجربههای مهم دوران کودکی، الگوهای حل تعارض، نحوه ابراز محبت، ترسها، انتظارات و حتی سکوتهای خانواده، میتوانند در شکلگیری شخصیت و انتخابهای آینده ما نقش داشته باشند.
گاهی چیزی که امروز آن را «انتخاب شخصی» مینامیم، در واقع ادامه بخشی از یک داستان قدیمیتر است.
نه به این معنا که سرنوشت ما از قبل تعیین شده است؛
بلکه به این معنا که گذشته میتواند بر انتخابهای امروز ما اثر بگذارد، بدون آنکه همیشه از این تأثیر آگاه باشیم.
نیاکان ما چه نقشی در زندگی امروز ما دارند؟
وقتی از تأثیر نیاکان صحبت میکنیم، منظور این نیست که رفتار امروز ما به شکل جادویی یا مستقیم توسط اجدادمان تعیین میشود.
نگاه سیستمی به جای جستوجوی یک علت ساده، به الگوهای ارتباطی و تداوم تجربهها در نسلها توجه میکند.
برای مثال، ممکن است در یک خانواده، ترس از شکست نسل به نسل منتقل شده باشد.
یا در خانوادهای دیگر، موفقیت و پیشرفت به عنوان تنها راه دریافت ارزش و تأیید تعریف شده باشد.
در خانوادهای ممکن است فرزندان یاد گرفته باشند احساسات خود را بیان نکنند و در خانوادهای دیگر، مراقبت از دیگران به یک وظیفه دائمی تبدیل شده باشد.
این الگوها میتوانند به شکلهای مختلف به نسل بعد منتقل شوند و بر نحوه انتخاب، رابطه برقرار کردن، تصمیمگیری و حتی انتخاب مسیر شغلی تأثیر بگذارند.
پس چرا دکتر موسوی درمانگر شد؟
شاید یکی از جذابترین بخشهای این روایت همین سؤال باشد:
چه چیزی باعث شد دکتر اسماعیل موسوی مسیر درمانگری را انتخاب کند؟
آیا درمانگر شدن صرفاً یک انتخاب فردی بود؟
یا میتوان ردپای این انتخاب را در روابط، تجربههای کودکی، خانواده، اطرافیان و تاریخ زندگی او نیز جستوجو کرد؟
در این روایت، قرار نیست یک پاسخ ساده و قطعی پیدا کنیم.
قرار است به جای پرسیدن «چه کسی باعث شد من اینگونه شوم؟»، سؤال دقیقتری مطرح کنیم:
چه رابطهها، تجربهها و داستانهایی در شکلگیری من نقش داشتهاند؟
این تغییر سؤال، یکی از مهمترین تفاوتهای نگاه سیستمی است.
ما قربانی گذشته نیستیم
اگر خانواده و گذشته تا این اندازه در زندگی ما نقش دارند، آیا یعنی نمیتوانیم مسیر خودمان را تغییر دهیم؟
قطعاً نه.
نگاه سیستمی قرار نیست انسان را قربانی خانواده یا گذشته معرفی کند.
برعکس، شناختن تاریخ خانوادگی میتواند به ما کمک کند انتخابهای امروزمان را آگاهانهتر ببینیم.
وقتی متوجه میشویم بعضی از واکنشها، باورها یا الگوهای رابطهای ما ریشههایی در گذشته دارند، امکان بیشتری برای فاصله گرفتن از آنها و انتخاب شیوهای متفاوت پیدا میکنیم.
شناخت گذشته برای ماندن در گذشته نیست.
گاهی لازم است به عقب نگاه کنیم تا بفهمیم چرا امروز اینجا ایستادهایم.
یک سؤال مهم برای زندگی خودتان
اگر قرار باشد به داستان زندگی خودتان از نگاه سیستمی نگاه کنید، چه چیزهایی پیدا خواهید کرد؟
از خودتان بپرسید:
در خانواده من چه الگوهایی تکرار شدهاند؟
چه باورهایی درباره موفقیت، شکست، ازدواج، فرزندآوری، شغل، پول و روابط از نسلهای قبل به من رسیده است؟
چه نقشهایی در کودکی به من داده شد؟
آیا همیشه «فرزند مسئول»، «فرزند موفق»، «فرزند آرام»، «فرزند مراقب» یا «فرزند حلکننده مشکلات» خانواده بودهام؟
و مهمتر از همه:
کدام بخش از زندگی امروز من انتخاب آگاهانه خودم است و کدام بخش ادامه داستانی است که پیش از من آغاز شده؟
از شناخت تاریخ، به فهم امروز میرسیم
درمان سیستمی تلاش میکند انسان را در شبکهای از روابط ببیند.
در این نگاه، برای فهم یک رفتار، فقط به خود فرد نگاه نمیکنیم؛ بلکه به رابطههای او، خانواده، نسلهای قبل، شرایط زندگی و الگوهایی که در طول زمان شکل گرفتهاند نیز توجه میکنیم.
شاید به همین دلیل است که گاهی برای پاسخ دادن به سؤال «من چرا اینگونه هستم؟» لازم است فقط به خودمان نگاه نکنیم.
باید کمی عقبتر برویم.
به خانواده.
به کودکی.
به رابطهها.
به نسلهای قبل.
و به داستانهایی که شاید سالها گفته نشدهاند.
تماشای فیلم «کشف واقعیتهای تاریخی از نگاه سیستمی»
در این فیلم، دکتر اسماعیل موسوی با نگاهی شخصی و در عین حال سیستمی، از مسیر درمانگر شدن خود صحبت میکند و تلاش میکند نشان دهد چگونه خانواده، نیاکان، تجربههای کودکی و روابط اطراف ما میتوانند در شکلگیری مسیر زندگی و انتخابهای امروزمان نقش داشته باشند.
اگر به خانوادهدرمانی سیستمی، شناخت الگوهای خانوادگی و فهم عمیقتر ریشههای رفتار انسان علاقهمند هستید، تماشای این ویدئو میتواند نقطه شروع خوبی برای نگاه کردن به داستان زندگی خودتان از زاویهای متفاوت باشد.
یک دعوت به تأمل
شاید بعد از دیدن این فیلم، سؤال مهمتر این نباشد که:
«چرا من اینگونه هستم؟»
بلکه این باشد:
«چه داستانی مرا به اینجا رسانده است؟»
و شاید شناختن این داستان، اولین قدم برای نوشتن ادامهای متفاوت برای آن باشد.
دروننگر | نگاهی سیستمی به انسان، خانواده و رابطهها
اگر به دنبال درک عمیقتر از خود، خانواده و الگوهای رابطهای هستید، دروننگر تلاش میکند مفاهیم روانشناختی را از زاویهای کاربردی و مبتنی بر رویکردهای علمی، به زندگی روزمره نزدیکتر کند.
